Tuổi học tṛ, đẹp nhất có lẽ là thời trung học.
Những năm tiểu học có c̣n chăng trong kư ức chúng ta, th́ cũng chỉ là một cái khung mờ, trong ấy nhảy múa những h́nh ảnh chập chờn của một sân trường loang nắng, của những viên bi đỏ, xanh luôn kè kè trong cặp sách, của những buổi chơi u ướt đẩm mồ hôi…
C̣n khi đă đặt chân vào giảng đường đại học th́ những ưu tư về một tương lai hăy c̣n nhiều bấp bênh trước mắt không c̣n cho phép ta có những phút giây thả hồn ra bên ngoài cửa lớp, phiêu bồng theo những đám mây lang thang trên bầu trời xanh.Ở đại học,chúng ta đă chớm già.
Chỉ có thời trung học là chúng ta sống trọn vẹn với tuổi học tṛ của ḿnh. Vào những tháng năm dưới mái trường trung học, chúng ta vừa bước qua ngưỡng cửa thơ ấu, mấp mé bước chân vào thế giới tràn đầy hoa mộng của tuổi thanh xuân. Tâm hồn chúng ta như sợi dây đàn đang đủ độ căng, sẵn sàng bật lên những thanh âm diệu huyền của trái tim chúng ta, trái tim đang từng phút từng giây rung động trước cái lung linh, kỳ ảo của thế giới quanh ḿnh. Từng tế bào trong cơ thể tràn nhựa sống của chúng ta đang trong một sự chuyển hóa kỳ diệu nào đó khiến chúng ta đi trong cơi thực mà như lạc bước trong mơ đến một xứ sở thần tiên nào. Xanh sao bầu trời ngọc bích. Rực rỡ sao giọt sương mai những b́nh minh. Và đêm với lời th́ thầm bí mật của những v́ sao trên trời…
Trong cái trạng thái tâm sinh lư lạ lùng chỉ đến duy nhất một lần trong mỗi đời người ấy, xuất hiện một nhu cầu gần như mang tính bản năng: chúng ta cần một đối tượng nào đó cận kề ta để chúng ta có thể thố lộ, chia sẻ, tâm t́nh với, về những run rẩy dịu dàng trong ḷng ḿnh. Chúng ta cần một người bạn.T́nh bạn trong thời kỳ trung học của chúng ta, theo tôi, là thứ t́nh bạn đúng nghiă và chân thành nhất, đẹp nhất.
Chính v́ thế mà khi chúng ta chia tay với mái trường trung học của ḿnh để bước chân vào đại học hay để sớm vào đời lo việc mưu sinh, chúng ta thường vẫn c̣n nhớ thương sâu đậm mái trường trung học của ḿnh môt thời gian rất dài.
Sự nhớ thương đó, đối với nhiều thế hệ học sinh Trường Trung Học Công Lập Tân Châu lại càng dài, càng đậm, nhất là với những đứa học tṛ thuộc mấy thế hệ đầu tiên như tôi.
Ngày tôi rời trường, đi thẳng vào trung tâm nhập ngũ số 4, chiều chiều ngồi phía bên trong những ṿng dây thép gai ngăn cách người lính mới với thế giới bên ngoài, nh́n những chiếc áo trắng quần xanh, những tà áo dài thướt tha trên đường về nhà sau buổi tan trường, ḷng tôi quặn nhớ trường lớp đă đành mà c̣n se sắt một nỗi buồn riêng khi chợt nhận ra rằng ḿnh không c̣n ngay cả một mái trường để nhớ về.
Phải, tôi đă không có trường. Năm năm (chứ không phải 6 hay 7 như đa số các bạn khác) trung học của tôi là 5 năm ăn nhờ ở đậu bên trong khuôn viên trường Nam Tiểu Học Tân Châu. Ngôi trường Trung Học Công Lập Tân Châu hồi đó, ít nhứt cũng trong 5 năm đầu tiên, chưa có hẳn một cơ ngơi riêng như về sau này. Với trí nhớ quá kém của tôi bây giờ, tôi thật không c̣n nhớ ḿnh và các đứa em tiểu học đă cùng nhau bước chung qua một chiếc cổng trường để vào bên trong lớp học như thế nào.
Sau mấy đợt bờ sông Tân Châu sạt lở nguy hiểm, trường nam Tiểu Học Tân Châu dời vào chiếm lĩnh trường Trung Học Bán Công Tân Châu th́ hầu như những dấu tích của Trường Trung Học Công Lập Tân Châu đă bị bôi xóa hoàn toàn. Những thế hệ học sinh trung học tiền Nguyễn Chánh Sắt thực sự không c̣n một mái trường để nhớ về.
Nhưng mà h́nh như chính cái việc “không có trường” như vậy lại là nguyên nhân khiến tôi (và chắc chắn là 4, 5 thế hệ sau tôi nữa) càng thương nhớ cái giai đoạn tuổi học tṛ thời trung học của chúng tôi nhiều hơn. Và chúng tôi cũng thương quư nhau nhiều hơn. T́nh bạn của chúng tôi h́nh như lại có một nét đẹp rất riêng. Mỗi lần có dịp gặp nhau bên mâm rượu nhạt, bên ly cà phê, hay chỉ một thoáng qua trên đường, thế nào cũng có đôi ba câu nhắc nhở những kỷ niệm ngọt ngào về cái thời ăn nhờ ở đậu xa xưa ấy.
V́ thế, khi trang Web Trường Trung Học Công Lập Tân Châu h́nh thành, tôi có cảm giác như một ngôi trường riêng cho những đứa học tṛ không có trường năm xưa vừa mới được dưng lên, bù đắp cho những thiệt tḥi mấy chục năm trời của chúng tôi, những đứa học tṛ tôi nghiệp.
Trong cảm giác đó, ḷng tôi chợt rung lên trước một linh ảnh khá rơ nét: ngàn muôn đứa học tṛ không một mái trường riêng ngày nào đang quần tụ về “ngôi trường mới” của ḿnh.
Tại sao bạn không là một trong số đó, bạn thân yêu?
XIN LỖI VÀ ĐÍNH CHÍNH
Ông dung Thông
Trong một hồi kư của tôi về trường Trung Học Công Lập Tân Châu có vài chi tiết sai lầm chết người. Sai lầm đó nằm trong đoạn này:
“Sau mấy đợt bờ sông Tân Châu sạt lở nguy hiểm, trường nam Tiểu Học Tân Châu dời vào chiếm lĩnh trường Trung Học Bán Công Tân Châu th́ hầu như những dấu tích của Trường Trung Học Công Lập Tân Châu đă bị bôi xóa hoàn toàn. Những thế hệ học sinh trung học tiền Nguyễn Chánh Sắt thực sự không c̣n một mái trường để nhớ về.” (1)
Thưa các bạn thân mến!
Khi tôi phải bỏ cây viết để cầm cây súng vào tháng 6 năm 1969, trường Trung Học Công Lập Tân Châu vẫn c̣n mượn một số lớp của trường Nam Tiểu Học để hoạt động. Từ đó cho đến năm 1973, tôi không nhớ được chi tiết nào khác. Đến năm 1974, trong một lần về phép, tôi nhớ là ḿnh có đứng trước cổng của một ngôi trường trung học với cái bảng hiệu mang tên trường khá là dài như sau, nếu tôi không lầm: "TRƯỜNG THCL NGUYỄN CHÁNH SẮT TÂN CHÂU". V́ vậy nên tôi cứ chắc như bắp tẻ mùa mưa rằng từ khi trường Trung Học Công Lập Tân Châu "của tôi" tách ra khỏi trường Nam Tiểu Học, về toạ lạc tại khu vực sân vận động, th́ cũng từ ấy nó bắt đầu mang cái tên dài ngoằn vừa nói trên.
May sao bài viết ấy lọt vào mắt xanh của một vị thầy đáng kính của chúng ta. Thầy gởi cho tôi vài con số về ngày tháng, sự kiện trích từ các tư liệu liên quan tới ngôi trường THCL Tân Châu hồi đó mà thầy c̣n lưu giữ tới bây giờ. Thầy chỉ cho tôi thấy đâu là sai lầm trong đoạn văn in đậm phần trên. Sau đây là những chi tiết chính xác mà thầy cung cấp:
·
Trường
Trung Học Công Lập Tân Châu được thành lập và
chính thức khai giảng khoá đầu tiên vào tháng 10
năm 1964, tạm thời mượn một số
lớp của trường Nam Tiểu Học để
hoạt động. Nghĩa là các học sinh trung học
"học ké" trong trường
·
Đến
năm 1970, trường THCL Tân Châu có cơ sở mới
tại khu vực sân vận động. Thời kỳ ăn đậu ở nhờ chấm
hết. Tất cả học sinh cấp trung học
đều học tại trường mới này.
·
Ngôi
trường Trung Học mới vẫn giữ y cái tên
cũ là Trường Trung Học Công Lập Tân Châu.
·
Cho
đến tháng 6 năm 1974 th́ có quyết định
của Bộ Giáo Dục đổi tên trường thành
THCL NGUYỄN CHÁNH SẮT TÂN CHÂU.
Về việc điều hành trường :
* Từ ngày khai giảng năm học đầu tiên 1964-1965 đến hết năm học 1965-1966: Quản Đốc :Thầy DƯƠNG VĂN ÚT. Hiệu Trưởng trường Nam Tiểu Học Tân Châu kiêm nhiệm
* Từ năm học 1966-1967 đến năm học 1974-1975: Hiệu Trưỡng :Thầy NGUYỄN TRỌNG PHÚC.
* Từ năm 1975 đến nay, qua bao cuộc bể dâu, trường c̣n bao nhiêu lần thay tên đổi họ và thay đổi như thế nào th́ tôi mù tịt. Bạn nào có biết, xin mời kể để cùng… nghe cho đỡ buồn.
Như vậy, tôi thành thật xin lỗi các bạn thân mến về những sai lầm trong phần (1) và cho phép tôi được đính chính phần đó lại như sau :
Sau mấy đợt bờ sông Tân Châu sạt lở nguy hiểm, trường nam Tiểu Học Tân Châu dời vào chiếm lĩnh trường Trung Học Bán Công Tân Châu, th́ hầu như những dấu tích của Trường Trung Học Công Lập Tân Châu thời kỳ ăn đậu ở nhờ đă bị bôi xóa hoàn toàn. Những thế hệ học sinh trung học Công Lập thời kỳ này thực sự không c̣n một mái trường để nhớ về.
Trở về trang Hồi Kư